İngilizce Kelimeleri Neden Bu Kadar Çabuk Unutuyoruz?
- Mar 28
- 2 min read
"Hocam, bu kelimeyi biliyordum..."
Yaklaşık yirmi yıllık öğretmenlik hayatım boyunca belki de en sık duyduğum cümlelerden biri bu oldu.
Öğrenci kelimeyi görünce anlamını hemen hatırlıyor. Ancak konuşmaya başladığında aynı kelime bir anda aklından uçup gidiyor.
Sonra da şu sonuca varıyor:
"Sanırım hafızam iyi değil."
Ben ise çoğu zaman aynı cevabı veriyorum:
"Sorun hafızanız olmayabilir."
Alissa ILHAN, Ocak 2024
Beynimiz Bir Sözlük Gibi Çalışmıyor
Birçok kişi yeni kelimeleri beynimizin bir sözlük gibi sakladığını düşünüyor.
Kelimeyi ezberliyoruz.
Sonra ihtiyaç duyduğumuz anda onu çıkarıyoruz.
Keşke işler bu kadar kolay olsaydı.
Gerçekte beynimiz kelimeleri tek başına depolamayı pek sevmez.
Beyin; hikâyeleri, duyguları, görüntüleri ve bağlantıları çok daha kolay hatırlar.
İşte bu yüzden yıllar önce izlediğiniz bir filmin repliğini hatırlayabilirsiniz ama dün ezberlediğiniz on kelimeyi unutabilirsiniz.
Küçük Bir Deney Yapalım
Bir dakika boyunca aşağıdaki kelimeleri ezberlemeye çalışın.
umbrella
bridge
candle
mountain
elephant
mirror
bottle
pillow
Şimdi listeyi kapatın.
Kaç tanesini gerçekten hatırlıyorsunuz?
Muhtemelen hepsini değil.
Şimdi aynı kelimeleri farklı bir şekilde düşünelim.
Yağmurlu bir günde elinizde umbrella ile eski bir bridge üzerinden geçiyorsunuz.
Köprünün sonunda yanan bir candle var.
Arkanızda büyük bir mountain, yanında ise bir elephant duruyor.
Bir evin içine giriyorsunuz. Duvarda büyük bir mirror, masanın üzerinde bir bottle, koltuğun üzerinde ise yumuşak bir pillow var.
Şimdi kelimeleri tekrar hatırlamaya çalışın.
Bu kez çok daha kolay değil mi?
Çünkü beyniniz artık kelimeleri değil, bir hikâyeyi hatırlıyor.
Ezberlemek ile Hatırlayabilmek Aynı Şey Değildir
Öğrencilerimin sık yaptığı hatalardan biri, bir kelimeyi gördüklerinde onu öğrendiklerini düşünmeleri.
Oysa gerçek öğrenme çok daha sonra gerçekleşir.
Bir kelimeyi gerçekten öğrendiğinizi nasıl anlarsınız?
Onu düşünmeden kullanabildiğiniz zaman.
İşte o anda kelime pasif hafızadan aktif kelime dağarcığınıza geçmiş olur.
Neden Bazı Kelimeler Hiç Unutulmuyor?
Bugün çocukluğunuzdaki çizgi filmleri hatırlıyor olabilirsiniz.
Belki yıllar önce dinlediğiniz bir şarkının sözlerini de.
Peki neden?
Çünkü bu bilgiler yalnızca kelime değildi.
Onların bir hikâyesi, bir duygusu ve bir anısı vardı.
Dil öğrenirken de aynı durum geçerlidir.
Bir kelime ne kadar fazla deneyimle ilişkilendirilirse, o kadar uzun süre hafızada kalır.
Öğretmenlik Hayatımda Fark Ettiğim En Büyük Değişim
Yıllar önce ben de birçok öğretmen gibi uzun kelime listeleri hazırlıyordum.
Fakat zamanla şunu fark ettim:
Öğrenciler listeleri tamamlıyor ama kelimeleri günlük hayatta kullanamıyordu.
Bunun üzerine derslerimde yaklaşımımı değiştirdim.
Yeni kelimeleri mümkün olduğunca gerçek konuşmaların, hikâyelerin, haberlerin ve günlük yaşamdan örneklerin içine yerleştirmeye başladım.
Sonuç beni şaşırtmadı.
Öğrenciler daha az kelime çalışıyor ama çok daha fazlasını hatırlıyordu.
Teknoloji Yardımcıdır, Ama Mucize Değildir
Günümüzde onlarca kelime uygulaması, yapay zekâ aracı ve flashcard sistemi bulunuyor.
Bunların hepsi faydalı olabilir.
Ancak hiçbir uygulama beyniniz adına bağlantılar kuramaz.
O bağlantıları siz oluşturursunuz.
Bir kelimeyi bir arkadaşınızla konuşurken kullanmanız, bir hikâyede okumanız veya kendi hayatınızla ilişkilendirmeniz, onu hafızanıza çok daha güçlü şekilde yerleştirir.
Peki Ben Ne Öneriyorum?
Öğrencilerime her zaman şu beş öneriyi veriyorum:
Her gün onlarca yeni kelime öğrenmeye çalışmayın.
Az sayıda kelimeyi farklı cümlelerde kullanın.
Yeni kelimelerle kendi hikâyelerinizi oluşturun.
Aynı kelimeyle farklı zamanlarda tekrar karşılaşın.
Kelimeyi yalnızca görmekle yetinmeyin; konuşurken ve yazarken de kullanın.
Sonuç
Yıllar içinde bana en çok öğreten şeylerden biri şu oldu:
İnsanlar kelimeleri unutmaz.
Aslında çoğu zaman kelimeyi doğru anda hatırlayacak bağlantıyı henüz oluşturamamıştır.
İngilizce öğrenirken amaç binlerce kelime ezberlemek değildir.
Amaç, ihtiyacınız olduğunda doğru kelimenin kendiliğinden aklınıza gelmesidir.
Çünkü gerçek öğrenme, ezberlediğiniz anda değil; kelimeyi hiç düşünmeden kullanabildiğiniz anda gerçekleşir.
